ΓλώΦ2Ις
Το μηνιαίο Εργαστήριο του Συνδέσμου Φιλολόγων Κορινθίας (ΓλώΦ2Ις) θεσμοθετήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2023-2024 και αφορά σε σειρά ομιλιών οι οποίες εξερευνούν συναρπαστικές πτυχές γρήγορα εξελισσόμενων τομέων της σύγχρονης έρευνας σε θέματα γλωσσολογίας, φιλολογίας, φιλοσοφίας και ιστορίας. Κάθε μήνα συναντάμε έναν/μία προσκεκλημένο/η ακαδημαϊκό ο/η οποίος/α μας παρουσιάζει διαδικτυακά την έρευνα του/της.
Μιχάηλ Ι. Μαρίνης
(Harvard & Masaryk U.)
5 Φεβρουαρίου 2026, 19:00
https://minedu-secondary2.webex.com/meet/m_marinis
Τι αλλάζει στην κλίση των ουσιαστικών
Είναι η γραμματική ένα στατικό σύνολο κανόνων που αποστηθίζουμε ή ένας ζωντανός οργανισμός που εξελίσσεται μπροστά στα μάτια μας; Γιατί οι μαθητές (αλλά και οι φυσικοί ομιλητές εν γένει) δυσκολεύονται με συγκεκριμένους τύπους ουσιαστικών, ενώ άλλοι τους φαίνονται «απόλυτα φυσικοί»; Η παρουσίαση απαντά σε αυτά ακριβώς τα ερωτήματα. Αποκωδικοποιεί τις αόρατες δυνάμεις που μεταμορφώνουν διαρκώς την κλίση των ουσιαστικών της ελληνικής γλώσσας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Μέσα από εύληπτα παραδείγματα και οπτικοποιήσεις, θα δούμε πώς οι αλλαγές αυτές δεν είναι τυχαία «λάθη», αλλά συστηματικές τάσεις που συνεχίζουν να δρουν και σήμερα, τόσο στην Κοινή Νεοελληνική όσο και στις νεοελληνικές διαλέκτους. Οι εκπαιδευτικοί θα αποκτήσουν μια νέα, διαισθητική ματία και κατανόηση του γιατί η γλώσσα αλλάζει και –το κυριότερο– την δυνατότητα να εξηγήσουν στους μαθητές τους τη λογική πίσω από τις γραμματικές αλλαγές. Έτσι, ένα φαινομενικά δύσκολο γραμματικό φαινόμενο μπορεί να μετατραπεί σε ένα συναρπαστικό ταξίδι στη ζωή και τις μεταβολές της γλώσσας. Μια οπτική με πτυχές άμεσα εφαρμόσιμες σε όλες τις τάξεις του Γυμνασίου και του Λυκείου.
Παναγιώτης Κριμπάς
(ΔΠΘ)
26 Ιουνίου 2025, 12:30
https://minedu-secondary2.webex.com/meet/m_marinis
Υπερδιόρθωση στη σύγχρονη νεοελληνική: αποδόμηση του γλωσσικού καθωσπρεπισμού
Αναφορικά µε τη χρήση της κοινής νεοελληνικής, η ταχύτατη µετάδοση και αναπαραγωγή συγκεκριµένων κοινωνικών προτύπων και στερεοτύπων επηρεάζει αρνητικά (και) τη γλωσσική χρήση, µε αποτέλεσµα οι οµιλητές να διακρίνονται από ένα είδος γλωσσικού καθωσπρεπισµού. Στη συγκεκριµένη οµιλία θα επιχειρηθεί η κατάδειξη της διάκρισης ανάµεσα στην απροκατάληπτη και αυθόρµητη εξέλιξη της γλώσσας, από τη µια πλευρά, και την κοινωνιογλωσσολογικά προκατειληµµένη υπερδιόρθωση και αυτοδιόρθωση, από την άλλη πλευρά. Στόχος είναι η επικράτηση µιας µεταπεριγραφικής στάσης (και) στη διδασκαλία της νεοελληνικής γλώσσας, η οποία θα δίνει έµφαση όχι στην ψευδεπίγραφη αρχαιολατρεία, αλλά στον αποστιγµατισµό των
κληρονοµικά εξελιγµένων και αφοµοιωµένων στοιχείων της νεοελληνικής γλώσσας.
Ανδρέας Αντωνόπουλος
(Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων)
06 Νοεμβρίου 2026, 19:00
https://minedu-secondary2.webex.com/meet/m_marinis
Τα αρχαία ελληνικά κείμενα στη νέα ψηφιακή εποχή
Στο πλαίσιο της διάλεξης, θα παρουσιαστεί η επίδραση της ψηφιακής εποχής στις εκδόσεις των αρχαίων ελληνικών κειμένων. Θα συζητηθεί η μετάβαση από τις παραδοσιακές έντυπες εκδόσεις σε εκδόσεις σχεδιασμένες για και υλοποιούμενες σε ψηφιακά μέσα, αναδεικνύοντας τα πλεονεκτήματα αλλά και τις προκλήσεις που αυτή συνεπάγεται. Επίσης, θα αναλυθεί πώς οι σύγχρονες τεχνολογίες, όπως οι ψηφιακές πλατφόρμες και οι ηλεκτρονικές εκδόσεις, διευκολύνουν την πρόσβαση σε κείμενα και πληροφορίες, ενισχύοντας την εκπαίδευση και την έρευνα. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην παρουσίαση της ηλεκτρονικής πλατφόρμας "Greek Fragmentary Tragedians Online", που προσφέρει πολύτιμους πόρους για την κατανόηση και μελέτη των αποσπασμάτων των "ελασσόνων" τραγικών ποιητών. Τέλος, θα τονιστεί η ανάγκη για διατήρηση της αυθεντικότητας και για κριτική σκέψη σε έναν κόσμο γεμάτο πληροφορίες. Σκοπός της διάλεξης είναι να αναδειχθεί η σημασία της ψηφιακής τεχνολογίας για την ανανέωση του ενδιαφέροντος για τα ελληνικά γράμματα και τον ελληνικό πολιτισμό.
Γιαννούλα Γιαννουλοπούλου
(ΕΚΠΑ)
23 Οκτωβρίου 2026, 19:00
https://minedu-secondary2.webex.com/meet/m_marinis
Η ιστορία της ελληνικής:
Λεξιλογικές παρατηρήσεις για τα νέα ελληνικά και τα διεθνή ελληνικά
Στην ιστορία της ελληνικής γλώσσας και πιο συγκεκριμένα του λεξιλογίου της, είναι ορατές δύο διακριτές υπο-περιοχές: το λεξιλόγιο της Νέας Ελληνικής και τα Διεθνή Ελληνικά. Στην ομιλία θα παρουσιαστούν α) οι βασικές κατηγορίες λέξεων που συναποτελούν το λεξιλόγιο της Νέας Ελληνικής (π.χ. κληρονομημένες λέξεις, λόγιος δανεισμός, λαϊκός δανεισμός κ.λπ. και β) τα Διεθνή Ελληνικά.
Με τον όρο Διεθνή Ελληνικά αναφερόμαστε στο τμήμα του λεξιλογίου της Νέας Ελληνικής, αλλά και των περισσότερων ευρωπαϊκών γλωσσών, το οποίο στηρίχθηκε σε λέξεις ή σε τμήματα λέξεων της Αρχαίας Ελληνικής –συχνά με ενδιάμεση τη Λατινική– για να ικανοποιήσει τις αυξημένες δηλωτικές ανάγκες των ευρωπαϊκών γλωσσών μετά την ανάπτυξη των επιστημών αλλά και της φιλοσοφίας μετά τον 17ο αιώνα. Η ανάγκη των ευρωπαϊκών γλωσσών να ανατρέξουν στην Αρχαία Ελληνική οφείλεται στο ότι πολλοί θεσμοί της κοινωνικής ζωής, όπως η επιστήμη και η φιλοσοφία είχαν αναπτυχθεί στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό.
Έτσι, έχουμε παραδείγματα λέξεων όπως ερωτικός, δημοκρατία, αριστοκρατία, πολιτική που έχουν μεταφερθεί στις σύγχρονες ευρωπαϊκές γλώσσες με λίγο-πολύ την ίδια σημασία, ενώ άλλες όπως αγγλ. androgynous, ιταλ. androgino κρατούν την αρχαιοελληνική σημασία ‘ερμαφρόδιτος’ στις ευρωπαϊκές γλώσσες, ενώ στη νέα ελληνική έχουν αποκτήσει και άλλη, π.χ. ανδρόγυνο ‘παντρεμένο ζευγάρι’.
Επιπλέον, έχουμε λέξεις που έχουν κατασκευαστεί στις ευρωπαϊκές γλώσσες από αρχαιοελληνικά στοιχεία, π.χ. γαλλ. microbe, ‘μικρόβιο’ και μάλιστα η συγκεκριμένη λανθασμένα, το σωστότερο θα ήταν «μικρόζωο». Επίσης έχουμε χρήση αρχαιοελληνικών στοιχείων με νέα σημασία, π.χ. το οικο-, το οποίο χρησιμοποιείται από τον Γερμανό βιολόγο Haeckel με τη σημασία ‘ισορροπημένη σχέση φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος’.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η Νέα Ελληνική διότι σε αυτήν τα «ίδια» στοιχεία συνυπάρχουν και με τη σημασία των Διεθνών Ελληνικών, αλλά και με τη νεοελληνική, π.χ. –λογία ‘επιστημονική ενασχόληση’ (π.χ. βιολογία), αλλά και ‘λόγος (συχνά περιττός) για κάτι’ (π.χ. εκλογολογία).